Chương 10 – Hai Con Người, Một Trái Tim
by Lisa BevereCHƯƠNG MƯỜI
Hai Con Người, Một Trái Tim
Đầu năm nay, tôi đã tham dự một hội nghị trong đó một diễn giả đã đề cập đến tình trạng sức khỏe hiện tại của ngôi nhà trái đất chúng ta. Câu nói đơn giản của cô ấy “Trái đất không khỏe” đã tác động đến cuộc sống của tôi ở mức độ sâu sắc đến mức tôi thấy mình không thể lay chuyển được. Tất nhiên, chỉ cần liếc nhìn xung quanh thôi cũng đủ khiến chúng ta nhận ra điều này. Nhưng đây không phải là điều thu hút tôi. Mà câu hỏi tại sao đằng sau căn bệnh của trái đất lại khiến tôi tò mò.
Động lực của tình yêu, sự tôn trọng, bảo vệ và danh dự không chỉ là chìa khóa dẫn đến một cuộc hôn nhân thành công và mối quan hệ thân mật. Chúng là những nguyên tắc vượt thời gian với khả năng khôi phục thứ quan trọng đã bị cả nam và nữ đánh mất — sức mạnh sự quản trị. Lưu ý rằng tôi không nói về sự thống trị. Sự thống trị là sự bóp méo món quà sức mạnh và thẩm quyền của Đức Chúa Trời rồi.
“Các tầng trời thuộc về Đức Giê-hô-va, nhưng Ngài đã ban quả đất cho con cái loài người.”
(Thi Thiên 115:16 AMP)
Quyền quản trị gắn liền với quyền lực cai trị, thẩm quyền hoặc sự kiểm soát. Nó mô tả một khu vực ảnh hưởng. Nó còn được định nghĩa là vùng đất được cai trị bởi người cai trị và có quyền lực trên một lãnh thổ. Chúng ta đã làm gì với quyền quản trị của mình? Mọi quyền hành, dù được giao phó cho đàn ông hay phụ nữ, đều được trao để phục vụ người khác vì lợi ích và sự phát triển của họ. Mẫu mực tối thượng về quyền quản trị đã được thiết lập trong Sáng Thế Ký khi Đức Chúa Trời đặt người nam và người nữ trên trái đất và truyền lệnh cho họ phải bắt đất phục tùng, gia tăng, và làm cho đầy dẫy. Sự quản trị của họ là vì sự thịnh vượng của trái đất và các sinh vật trên đó. Còn sự thống trị chỉ mang lại lợi ích cho kẻ thống trị và gây bất lợi cho những kẻ bị thống trị. Khi người đàn ông và người phụ nữ bị mất quyền quản trị hoặc ảnh hưởng của mình, tất cả đều phải chịu thiệt hại trong phạm vi và lĩnh vực chăm sóc của họ.
“Đức Chúa Trời ban phước cho loài người và phán: ‘Hãy sinh sản, gia tăng gấp bội và làm cho đầy dẫy đất; hãy làm cho đất phục tùng, hãy quản trị loài cá dưới biển, loài chim trên trời và mọi loài bò sát trên mặt đất.’ Đức Chúa Trời lại phán: ‘Này, Ta sẽ ban cho các con mọi thứ cỏ kết hạt mọc khắp mặt đất, cùng mọi loài cây ra trái có hạt… thì có như vậy. Đức Chúa Trời thấy mọi việc Ngài đã tạo dựng; kìa, thật tuyệt vời về mọi mặt.’”
(Sáng Thế Ký 1:28-31 TLB)
Tôi thích phiên bản phước hạnh này. Bạn có thể nghe thấy sự phấn khích của Chúa khi Ngài trao quyền cho con người. Điểm này không thể được nhấn mạnh quá mức: Chúa đã ban phước cho họ và gọi họ là “tuyệt vời về mọi mặt”. Cùng với nhau, họ không có thiếu sót hay điểm yếu. Mọi khía cạnh đều hoàn hảo.
Đàn Ông Và Phụ Nữ Đem Lại Gì Cho Nhau
Ngày nay, phước hạnh trong sự sáng tạo này vẫn còn quan trọng vì nó có sức mạnh biến thành bất cứ điều gì bạn cần. Chúa đã ban cho A-đam và Ê-va một điều lớn lao. Họ đã nhận được trái đất một cách trọn vẹn. Là con cháu của họ, chúng ta chưa bao giờ trải nghiệm trái đất với tất cả sự trọn vẹn của nó.
Gần đây khi đang ở vùng núi Alaska, tôi đã kinh ngạc trước vẻ đẹp toàn cảnh của nó. Tôi không thể tưởng tượng được điều gì nguyên sơ hơn thế. Nhưng sau hàng ngàn năm suy tàn, tất cả những gì chúng ta từng trải qua chỉ là một phần huy hoàng trước đây của trái đất mà thôi. Nhưng cặp đôi đầu tiên thì có tất cả; họ sở hữu mọi thứ cần thiết để bắt đầu trật tự để trái đất có thể phát triển thịnh vượng. A-đam bắt đầu quá trình này khi anh ấy đặt tên. Điều này xác định sự chỉ định, vị trí và chỗ ở trong sự sáng tạo. Ví dụ: các thuật ngữ chung “sinh vật” và “động vật” đã biến thành một số chi tiết cụ thể — ngựa, chó, đại bàng, cá, v.v. — với mọi thứ được đặt tên, được ghép đôi và ở đúng vị trí của nó.
Sau đó Ê-va xuất hiện và mang theo món quà về mối quan hệ. Cô ấy làm mạnh mẽ sự kết nối của A-đam. Ví dụ về điều này là tình bạn, sự thân mật tình dục và con cái. Không có Ê-va, A-đam có hạt giống nhưng không có vườn để trồng. Hạt giống của ông không thể sinh trái được. Không có người phụ nữ, người đàn ông có rất nhiều đồ ăn nhưng không có ai cùng thưởng thức – không ai hiểu được mùi vị của của chúng với anh ta như thế nào. Không có ai để có thể mơ ước cùng. Không có Ê-va, A-đam vẫn khép kín nhưng Ê-va đã mở rộng cuộc sống của anh về mọi mặt. Ngay từ đầu, đàn ông quan tâm đến địa vị và vị trí, còn phụ nữ quan tâm đến mối quan hệ và bầu không khí.
Thẩm quyền lành mạnh là để cung cấp, bảo vệ và chỉ đạo và hiếm khi được nắm giữ hoàn toàn bởi một cá nhân. Nó được ủy quyền và tổ chức chung với cơ chế kiểm tra và cân bằng. Các cá nhân hoặc hệ thống thẩm quyền được thiết lập để tạo nên trật tự sao cho mọi loài đều có thể phát triển trong từng môi trường. Nếu bị lạm dụng, thẩm quyền cuối cùng sẽ đi ngược lại mục đích của chính nó.
Ví dụ, những người sử dụng lao động lạm dụng chức vụ của mình sẽ sớm nhận thấy nhân viên chỉ làm việc vì tiền lương chứ không phải vì bất kỳ cam kết nào để xây dựng một thứ gì đó thịnh vượng. Ban quản lý như vậy có thể có ấn tượng sai lầm là họ không thực sự cần công nhân, điều này nuôi dưỡng thái độ cho rằng nhân viên được ưu ái chỉ bằng cách được phép làm việc. Nếu các nhà lãnh đạo không mang lại cho nhân viên của họ cảm giác hòa nhập, người lao động sẽ sớm bị mất đi cảm giác thành tựu. Với sự thiếu thỏa lòng này, niềm vui làm việc của họ mất đi và nó trở thành một công việc. Người thụ động biến thành máy bay không người lái chỉ đơn giản thực hiện các chuyển động. Sếp thất vọng vì điều mà ông cho là thiếu hiệu quả. Ông ấy cảm thấy như thể mình đang gánh trên vai gánh nặng của toàn bộ công ty khi kéo họ đi cùng. Thường thì kiểu người quản lý này không nhận thức được sai lầm chết người của mình. Bằng cách phủ nhận ý thức về giá trị của nhân viên, ông ta hành động một mình. Họ sẽ vui vẻ gánh vác nếu anh ấy chia sẻ với họ cảm giác về giá trị và sự củng cố. Có một rủi ro khác đang chờ đợi những ông chủ hống hách. Nếu có những người lãnh đạo thất vọng trong hàng ngũ, họ sẽ tìm cách lật đổ ban quản lý. Tại sao sao? Bởi vì không ai có thể làm việc mãi mãi để hướng tới thành công mà cuối cùng họ lại không được chia sẻ.
Sự Lãnh Đạo Được Chia Sẻ
Có một động lực tương tự trong hôn nhân. Đàn ông không phải là ông chủ, để phụ nữ phải làm việc cho anh ta. Mà anh là người lãnh đạo cùng làm việc với cô. Thực ra, nếu anh ấy khôn ngoan, anh ấy sẽ nói với cô ấy nhiều lần rằng anh ấy không thể làm gì nếu không có cô ấy. Tôi thích khi chồng tôi nói với tôi rằng anh ấy cần tôi. Anh ấy đang làm gì vậy? Anh ấy đang thực hiện năng khiếu gọi tên và gọi tôi là “cần thiết”. Nó khiến tôi cảm thấy được trao quyền độc nhất để cung cấp bất cứ thứ gì anh ấy thiếu. Và nếu tôi không biết cách trở thành người phụ nữ đó, tôi sẽ làm tất cả những gì có thể để tìm ra cách. Tôi thăng hoa khi anh ấy gọi tôi là người cần thiết.
Nếu một người đàn ông lạm dụng quyền lực của mình, bạn sẽ thấy điều đó được phản ánh qua vợ con anh ta. Nếu một người phụ nữ lạm dụng ảnh hưởng của mình, bạn sẽ thấy điều đó được phản ánh ở chồng cô ấy. Bạn sẽ thấy những cặp vợ chồng và gia đình cay đắng xung đột. Trong chương này, tôi sẽ tập trung vào hôn nhân và cách Chúa muốn khôi phục quyền quản trị, đó là sức mạnh của hai người đồng lòng.
Nếu chồng thống trị vợ, cô ấy thường sẽ phản ứng theo một trong hai cách. Cô ấy sẽ thu mình lại và rút lui, hoặc đứng lên chống lại anh và nổi loạn. Đôi khi điều này thậm chí có thể liên quan đến việc tiếp quản thù địch. Thống trị rất khác với dẫn đầu. Sự lãnh đạo bao gồm phẩm giá của sự lựa chọn, trong khi sự thống trị đòi hỏi không có sự lựa chọn.
Bạn sẽ nhận ra ngay những người phụ nữ bị thống trị. Thật xấu hổ cho chúng ta, hàng ngũ của họ thường tràn ngập trong hội thánh. Sau bao nhiêu năm bị ngược đãi bởi người thân mật với họ nhất, trong nội tâm, họ dường như thu mình lại. Bạn thực sự có thể cảm nhận được sự không đồng tình hoặc từ chối của chồng họ qua thái độ thể chất của họ. Nếu không có mạng lưới hỗ trợ sôi động, những người phụ nữ này có thể trở thành cái bóng của những người phụ nữ trước khi kết hôn.
Sự tự tin của họ thường bị ảnh hưởng, và từ lâu họ đã ngừng xây dựng mối quan hệ hôn nhân của mình vì mọi thứ họ có đều đã bị lấy đi. Họ không còn đưa ra những ý tưởng hay quan điểm vì chúng đã bị coi thường hoặc bị từ chối trong nhiều năm. Sức mạnh trực giác nữ tính của họ bị biến thành cảm giác thiếu tự tin và nghi ngờ. Họ thường xuyên ngắt kết nối và ngừng gần gũi tình dục, vì khó có thể cho đi một cách thoải mái những gì được yêu cầu. Một người phụ nữ không cảm thấy được yêu thương hay đáng yêu sẽ sớm thu mình lại trước bất kỳ sự đụng chạm thân mật nào.
Cô ấy tỏ ra bối rối và gần như không có khả năng đưa ra quyết định. Trong nỗi sợ hãi, trước tiên cô cảm thấy cần phải nhờ chồng mình điều hành mọi việc để được anh ấy cho phép hoặc thấu hiểu. Tôi hoàn toàn ủng hộ các cặp vợ chồng cùng nhau đưa ra quyết định, nhưng tôi không ủng hộ người đàn ông đưa ra mọi quyết định thay cho vợ mình mà không cùng với vợ mình. Bực mình hơn, người chồng như vậy thường xuyên từ chối cho phép vợ làm gì, và chẳng bao lâu sau, cô ấy ngừng hỏi xin. Thậm chí người phụ nữ sẽ rút lui khỏi quyền làm mẹ mà Chúa ban cho mình. Điều này thường là do người chồng không ủng hộ vợ khi cô ấy sửa dạy hoặc kỷ luật con cái. Thay vì trải qua sự khinh thường của con cái, người mẹ giữ im lặng. Đôi khi, một người phụ nữ không thực thi thẩm quyền của mình vì cô ấy cảm thấy vô cùng vô giá trị. Quá tuyệt vọng, cô tự hỏi liệu các con mình có sống tốt hơn nếu không có sự tham gia của cô hay không. Vẻ mặt của cô ấy là một sự thất bại mệt mỏi. Cô có rất ít bạn thân vì nỗi xấu hổ thầm kín mà cô phải gánh chịu. Là một người vợ không được yêu thương, cô ấy sẽ sớm héo mòn trước mọi sự đụng chạm. Chồng cô đã quên đặt tên cho cô để tượng trưng cho tình yêu của anh; những cái tên “Người yêu dấu” và “Thiết yếu” không có trên môi anh ấy.
Tên Gọi “Người Yêu Dấu”
Trên Môi Của Chúa
Đừng sợ, hỡi con gái, có sự cung ứng dành cho cô. Còn có một Đấng đang gọi đích danh cô đó:
“Đừng sợ, vì Ta đã cứu chuộc con. Ta đã gọi đích danh con và con thuộc về Ta.”
(Ê-sai 43:1 NIV)
Đấng Tạo Hóa của trời và đất triệu tập bạn và gọi bạn là của riêng Ngài. Và một lần nữa,
“Đức Giê-hô-va đã gọi người như gọi vợ đã bị bỏ, và tâm thần sầu não, tức là vợ cưới lúc còn trẻ và đã bị từ bỏ.” Đức Chúa Trời ngươi phán.
(Ê-sai 54:6 NIV)
Hỡi những người tan vỡ, các bạn vẫn còn hy vọng vì có Đấng không chỉ mong muốn chạm đến và chữa lành cho cuộc đời các bạn; Mà Ngài còn chiến đấu thay mặt bạn trong mọi lãnh vực.
Đức Chúa Trời đã thiết lập trái đất một cách nhạy cảm đến mức nó run rẩy trước sự bất công của một người phụ nữ xót xa không được yêu thương.
“Có ba điều làm cho trái đất rúng động, và bốn việc khiến nó không chịu nổi: Tên nô lệ được lên làm vua, kẻ ngu dại được no nê thức ăn, người đàn bà dễ ghét lấy được chồng, và đứa tớ gái thay thế bà chủ mình.”
(Châm Ngôn 30:21-23)
…bao gồm phẩm giá của sự lựa chọn, trong khi sự thống trị đòi hỏi không có sự lựa chọn.
Bạn sẽ nhận ra ngay những người phụ nữ bị thống trị. Thật xấu hổ cho chúng ta, hàng ngũ của họ thường tràn ngập trong hội thánh. Sau bao nhiêu năm bị ngược đãi bởi người thân mật với họ nhất, trong nội tâm, họ dường như thu mình lại. Bạn thực sự có thể cảm nhận được sự không đồng tình hoặc từ chối của chồng họ qua thái độ thể chất của họ. Nếu không có mạng lưới hỗ trợ sôi động, những người phụ nữ này có thể trở thành cái bóng của những người phụ nữ trước khi kết hôn.
Khi Vợ Lạm Dụng Quyền Lực
“Hai người hơn một, vì họ sẽ được công giá tốt về công lao của mình.”
(Truyền Đạo 4:9 NIV)
Mỗi người trong hôn nhân đều có mục đích mang lại sự gia tăng và phước hạnh cho cuộc sống của người kia. Sự thống trị xảy ra khi thẩm quyền và sức mạnh bị người chồng dùng sai mục đích hoặc lạm dụng. Nhưng điều gì sẽ xảy ra khi người vợ lạm dụng quyền lực của mình?
Người phụ nữ có khả năng gây ảnh hưởng và tạo ra môi trường thúc đẩy mối quan hệ mật thiết trong hôn nhân. Khi ảnh hưởng trở nên xấu đi, nó sẽ biến thành một thứ khá đáng sợ gọi là thao túng. Thao túng thường là chiến thuật được lựa chọn vì người vợ có thể sợ rằng nếu không kiểm soát được thì mình sẽ bị tổn thương. Cô ấy thực sự bị thúc đẩy bởi sự tự bảo vệ bản thân hơn là tình yêu.
Hãy Là Một Chuyên Gia Về Điểm Mạnh Của Chồng
“Người nữ khôn ngoan xây dựng nhà mình, nhưng người đàn bà ngu dại dùng tay phá hủy nó.”
(Châm Ngôn 14:1 NKJV)
Tôi thậm chí không thể bắt đầu kể cho bạn nghe về tất cả những lĩnh vực tan vỡ và cạn kiệt trong cuộc sống mà tôi đã mang vào cuộc hôn nhân của mình. John cũng có những vấn đề của riêng anh ấy, nhưng cuộc thảo luận không bao giờ có kết quả khi tất cả những gì chúng tôi làm là chỉ ra những điểm yếu của nhau. Không ai có thể lãnh đạo một cách hiệu quả nếu người bạn đồng hành của họ chỉ là chuyên gia về những khuyết điểm.
Tôi biết mình yếu ở đâu. John biết mình yếu ở đâu. Chúng tôi hiện diện trong cuộc sống của nhau để giúp kẻ yếu trở nên mạnh mẽ. Đâu là điểm mạnh trong việc nêu bật hoặc tập trung vào điểm yếu của vợ chồng chúng ta chứ? Như đã thảo luận trước đó, tất cả đều được phục vụ tốt hơn bằng cách nói đến điểm mạnh. Nếu sự bảo vệ của một thành phố nằm trong bức tường vững chắc bao quanh nó, thì khả năng phòng thủ này sẽ được tăng cường như thế nào bằng cách chỉ ra những sai sót hoặc vi phạm chứ? Những nơi bị hỏng sẽ chính là những nơi chúng ta nên gia cố và làm cho vững chắc. Chúng ta sửa chữa để kẻ yếu có thể trở nên mạnh mẽ thay vì liên tục gọi họ là kẻ yếu.
Hỡi các phụ nữ, có sứ mệnh nào cao quý hơn việc trở thành người bảo vệ trái tim?
Tên Gọi “Người Yêu Dấu” Trên Môi Của Chúa
Đừng sợ, hỡi con gái, có sự cung ứng dành cho cô. Còn có một Đấng đang gọi đích danh cô đó:
“Đừng sợ, vì Ta đã cứu chuộc con. Ta đã gọi đích danh con và con thuộc về Ta.”
(Ê-sai 43:1 NIV)
“Đức Giê-hô-va đã gọi người như gọi vợ đã bị bỏ, và tâm thần sầu não, tức là vợ cưới lúc còn trẻ và đã bị từ bỏ.” Đức Chúa Trời ngươi phán.
(Ê-sai 54:6 NIV)
Hỡi những người tan vỡ, các bạn vẫn còn hy vọng vì có Đấng không chỉ mong muốn chạm đến và chữa lành cho cuộc đời các bạn; mà Ngài còn chiến đấu thay mặt bạn trong mọi lĩnh vực.
Đức Chúa Trời đã thiết lập trái đất một cách nhạy cảm đến mức nó run rẩy trước sự bất công của một người phụ nữ xót xa không được yêu thương.
“Có ba điều làm cho trái đất rúng động, và bốn việc khiến nó không chịu nổi: Tên nô lệ được lên làm vua, kẻ ngu dại được no nê thức ăn, người đàn bà dễ ghét lấy được chồng, và đứa tớ gái thay thế bà chủ mình.”
(Châm Ngôn 30:21-23)
Bạn có thấy điều này không? Chúa đau buồn khi thấy một người phụ nữ không được yêu thương. Đức Chúa Trời thường mở những tử cung để phục hồi những tâm hồn khép kín. Ngài ban cho Lê-a một đứa con trai, để giữ cho tình yêu trong cô tồn tại. Sự thống trị sinh ra ly dị, chia rẽ và mất mát. Sự quản trị mang lại di sản. Cuộc chiến giữa con rắn và người phụ nữ vẫn chưa kết thúc vì chiến thắng hoàn toàn vẫn chưa được thực hiện.
“Đây là điều thứ hai mà các ngươi sẽ làm: Các ngươi lấy nước mắt khóc lóc, than thở mà che phủ bàn thờ Đức Giê-hô-va, vì Ngài không còn nhìn đến và không vui nhận các lễ vật dâng lên bởi tay các ngươi… Đó là vì Đức Giê-hô-va làm chứng giữa ngươi với vợ ngươi cưới lúc trẻ, mà ngươi đã phản bội nàng, dù nàng là người bạn đời và là vợ giao ước của ngươi… Vâng, các ngươi hãy cẩn thận trong tâm linh, đừng phản bội vợ mà mình cưới lúc trẻ.”
(Ma-la-chi 2:13-16 NLT)
Hôn Nhân: Khu Vườn Hỗ Trợ
Đức Chúa Trời luôn hoạch định cho cuộc hôn nhân của chúng ta là những bữa tiệc của niềm vui và tình yêu, chứ không phải một nghĩa vụ hay trách nhiệm bắt buộc nào đó. Đức Chúa Trời ghét việc các cặp vợ chồng ly dị nhau về mặt tình cảm cũng như về mặt pháp lý. Chúa muốn cuộc hôn nhân của chúng ta là khu vườn hỗ trợ và yêu thương, nơi cả hai bên có thể tiếp thêm sức mạnh cho nhau. Ngài muốn con cái chúng ta lớn lên trong bầu không khí yêu thương và đầy ắp tiếng cười. Tôi không khuyên mọi người nên tiếp tục cuộc hôn nhân bị lạm dụng, nhưng tôi đề nghị chúng ta thay đổi hoàn toàn cách nhìn về hôn nhân.
Hôn nhân không bao giờ có nghĩa làm cho đôi bên bị mất mát cả.
Tôi đã trải nghiệm cả hai thái cực của việc này rồi. Cha mẹ tôi sống như những người xa lạ trong cùng một ngôi nhà. Tôi từng nghe người ta dạy phải phục tùng theo nhiều cách khiến các cô gái trẻ sợ hãi thậm chí sợ khi nghĩ đến việc kết hôn. Ai sẵn lòng cam chịu cuộc sống cực nhọc và đánh mất cá tính của mình chứ? Tôi cũng từng chứng kiến những người đàn ông bị vợ chỉ trích và coi thường. Hôn nhân không bao giờ có nghĩa làm cho đôi bên bị mất mát cả. Đức Chúa Trời đã tạo ra sự khao khát được bầu bạn trong A-đam, và sau đó Ngài tạo ra Ê-va để đáp ứng nhu cầu này. Chính Chúa, chứ không phải người đàn ông, ban đầu đã xác định rằng việc người đàn ông ở một mình là không tốt, và chính Chúa đã ban phước cho những gì họ đã làm cùng nhau.
Lạy Cha Thiên Thượng,
Con đến với Cha trong danh Chúa Giê-su. Con xin Cha tái tạo động lực hôn nhân của chúng con là hai người có một trái tim. Xin ban phước cho chúng con một lần nữa với sức mạnh quản trị và xin Cha tha thứ cho chúng con vì đã sử dụng sức mạnh của mình để chống lại nhau. Con chọn cách tôn trọng chồng mình trong lời nói và việc làm. Con muốn cuộc sống của chúng con dệt nên một di sản cho con cháu chúng con. Xin Cha đánh thức tình yêu của chúng con một lần nữa. Xin Cha khôi phục lại sự ấm áp, sức mạnh và sự thân mật với chồng con. Xin bao phủ con bằng những người bạn tin kính, những người khuyến khích sự phát triển trong hôn nhân của con. Xin cho con sự sáng suốt để biết ngay bây giờ chúng con cần thay đổi điều gì và điều chỉnh những gì mà con cần thực hiện để thấy điều này xảy ra. Xin tha thứ cho con vì đã sử dụng sai lời nói và ảnh hưởng của con dưới bất kỳ hình thức nào. Con xin lỗi vì đã phàn nàn với Ngài. Lạy Cha, Ngài rộng lượng và tốt lành hơn bất kỳ ai và bất kỳ điều gì. Con kết ước sẽ tạo ra một bầu không khí trong nhà con mà Ngài có thể ban phước. Con chọn bước đi cả hai như một người và con sẽ khôi phục sức mạnh quản trị của chúng con. Amen.

0 Comments